Idea ustawień Ustawienia systemowe – zwane też ustawieniami hellingerowskimi lub konstelacjami rodzinnymi - są metodą służącą przywróceniu harmonii w naszej kondycji psychiczno- cielesnej oraz w naszych relacjach z innymi ludźmi.

Podstawowym założeniem koncepcji ustawień jest nasze głębokie powiązanie z rodziną; zarówno z osobami żyjącym, jak i z naszymi przodkami. 

Członków systemu; żyjących oraz ich poprzedników łączy istotna WIĘŹ. Bert Hellinger opisał kto należy do systemu rodzinnego; według niego należą tu osoby związane ze sobą więzami krwi; rodzice, rodzeństwo, dziadkowie, ale także osoby, które weszły w istotną relację z naszymi krewnymi. Wśród nich są wcześniejsi partnerzy i narzeczeni oraz osoby, które związały się z rodziną  poprzez wspólne koleje losu. Mogą to być ludzie, którzy wzbogacili się kosztem naszej ważnej utraty (na przykład przejęły majątek rodziny w efekie działań wojennych, lub na odwrót - Ci, których majątek myśmy wzięli), osoby będące ofiarami działań członków naszego systemu lub ci, których ofiarami byli nasi krewni (na przykład zabójcy). Wszystkich ich łączy wspomniana więź, która wymaga, by każda z tych osób miała w całym układzie należne jej miejsce. 

Problem zaczyna się, gdy w systemie kruszy się spójność, gdy "ktoś przestaje być zauważany". Dzieję się tak, gdy osoba ma ciężki los i rodzina woli o niej zapomnieć, bo pamięć zbyt boli (na przykład ktoś ciężko chorował fizycznie lub psychicznie, zmarło wcześnie dziecko). Również wówczas, gdy z innych powodów łatwiej jest danego człowieka nie zauważać i wyrzucać poza nawias, jak to się dzieje z nieszczęśliwymi miłościami lub osobami, które wyrzadziły nam krzywdę. Niezuważany może być też członek rodziny, który znacząco wyłamał się ze stylu życia rodziny i zbyt szokował swoją odmiennością lub zrobił coś, co nie mieści się w normach danego systemu. Kiedy rodzina wyklucza kogoś ze swojego kręgu - wówczas naruszona zostaje więź rodzinna.  Pierwotną potrzebą człowieka jest przynależność do własnego systemu.

System nie toleruje luk; Hellinger opisał instancję określoną przez niego SUMIENIEM RODOWYM domagającą się rekompensaty odrzucenia któregoś z członków systemu. Tak rozumiane  sumienie jest nieświadomą siłą działającą we wnętrzu każdego z nas.  Najsilniejsze sumienie (we wspomnianym wyżej znaczeniu) mają najsłabsze osoby w systemie, są oni najsilniej związani i  "zobowiązani" siłą sumienia. Tak jak w wojsku zabijają i giną szeregowi  żołnierze, a nie generałowie, tak jak w wielu organizacjach najcięższą , "brudną robotę" wykonują  osoby z najniższego szczbla, tak w rodzinie najwiecej "biorą na swoje barki" dzeci. Sumienie i potrzeba przynależności każe dzieciom z całą ich dziecięcą miłością patrzeć tam, gdzie inni nie chcą spogladać.

Dziecko zrobi wszystko, by ulżyć tym, których kocha i na których patrzy. W pierwszej kolejności są to jego rodzice; do cierpiącej matki lub smutnego ojca mówi w swoim sercu: "lepiej ja będę tego doświadczał niż ty kochana mamo, kochany tato..".  Nie robi tego racjonalnie, jest to nieświadomy ruch silnejszy od dziecka, mający korzenie w jego miłości do najbliższych.  W pierwszej kolejności ten nieświadomy ruch "brania na siebie" dotyczy rodziców, kolejno tych w rodzinie, którzy zostali przez innych członków rodziny wykluczeni.  Dzieci  wierzą w magiczny, właściwy dzieciom sposób, że  tym aktem uratują kogoś dla siebie ważnego, ulżą mu  lub ocalą spójność rodziny.

Gdy dzieci nieświadomie w swoim wnętrzu patrzą na odrzuconego członka rodziny dochodzi wówczas do ich identyfikacji z tą osobą, czyli do nieświadomego "braterstwa", bliskiego związania na poziomie  całego "jestestwa  psychiczno-duchowego". Wówczas dziecko, a potem osoba dorosła ma trudność z cieszeniem się z własnego życia, ponieważ nieświadomie "żyje życiem kogoś innego". Robi to z miłości do swojej rodziny, jakkolwiek "szalona" jest ta miłość.  Na zewnątrz tego typu idenyfikacja objawiać może się depresyjnością, zachowaniami dysyfunkcjonalnymi (na przykład aktami agresji) lub rozmaitymi objawami psychicznymi lub somatycznymi.    

W praktyce ustawień odkrywa się te bliskie, nieświadome powiązania. Z zadziwieniem klienci obserwują, że ich los jest związany z kimś, kogo czesto nawet nie znali osobiście, tylko o nim słyszeli, lub nawet w ogóle nie wiedzieli o jego istnieniu. Ta silny jest ten nieświadomy pęd.  Wykluczone osoby najczęściej objęte są rodzinnym tabu. Odkrycie, że w swoim wnętrzu, na jakimś subtelnym poziomie nasze serce jest blisko zmarłego na wojnie dziadka, rodzeństwa, które odeszło nienarodzone czy pierwszej miłości naszych rodziców ... są dla klientów zadziwiające, ale też, gdy to sobie uśwadomiają odczuwają wyraźną ulgę. Dostrzeżenie takiego powiązania pozwala zacząć żyć własnym życiem. Dzieję się tak, gdy klient po pierwsze w swoim wnętrzu spojrzy na osobę, z którą był związany, po drugie porzuci dzicięcą potrzebę "ratowania dorosłych" i "ich los zostawi przy nich".  Klient może wewnętrznie wypowiedzieć zdanie "Twój los z szacunkiem zostawiam przy tobie", czasem można dodać "i patrz proszę przyjaźnie, gdy będzie mi się dobrze działo". Wówczas kończy się odpokutowywanie za innych, zadośćuczynianie lub cierpienie w czyimś imieniu.

Hellinger opisał kilka dynamik powodujących dysharmonię w naszym życiu.J edną z nich jest wspomiany wyżej nieświadomy ruch dziecka mówiącego "lepiej ja to zrobie, ja będę to niósł kochana mamo (tato lub inny członku rodziny)".

W koncepcji ustawień ważne jest wprowadzenie uporządkowania w relacje międzyludzkie, tak, by każdy patrzył z szacunkiem na pozostałych wokół siebie, a sam brał w pełni swój (i tylko swój! ) los w swoje ręce i czerpał radość ze swojego życia. Zasady regulujące właściwe funkcjonowanie rodziny B. Hellinger zawarł w koncepcji nazwanej przez niego  porządkami miłości. 

Agnieszka Gąsierkiewicz